Gabon

Gabon (Republika Gabońska) jest państwem leżącym w środkowo-zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, zajmuje obszar 267.667 km2, graniczy na północnym zachodzie z Gwineą Równikową, na północy z Kamerunem i na wschodzie i południu z Kongo. Zachodnią granicę wyznacza wybrzeże oceanu. Większą część kraju zajmuje wyżyna, urozmaicona krajobrazowo, pofalowana i rozcięta dolinami rzek, z których największą jest rzeka Ogooué. Najwyższym punktem jest góra Iboundji sięgająca 1575 m.

 

Klimat jest podrównikowy wilgotny, średnia temperatura miesięczna waha się od 23-24 st. Celsjusza w lipcu do 26-28 stopni w kwietniu (w Libreville - od 20 st. C w lipcu do 32 st. C w marcu), roczna suma opadów od 1500 mm na południowym zachodzie do 3000 mm na północnym zachodzie, główna pora deszczowa trwa od października do maja (styczeń - kwiecień to najcieplejsze i najwilgotniejsze miesiące w stolicy), na północnym wybrzeżu około 130 dni w roku jest z burzą.

 

W Gabonie jest gęsta sieć rzek (głównie rzeka Ogooué i jej dopływy). Naturalną szatę roślinną tworzą wilgotne lasy równikowe (zajmujące, według różnych źródeł, od 78 do 85% powierzchni kraju), na wybrzeżach rosną lasy bagienne i namorzynowe (mandrowe), na wschodzie i południu roślinność przechodzi w sawannę.

Stolicą kraju jest Libreville (419 tys. mieszkańców), inne większe miasta to Port Gentile (79 tys.), Franceville (31 tys.), Lambaréné (15 tys.), Moanda-Mouana (21 tys.), Makokou (10 tys.), Koulamoutou (11 tys.), Mouila (16 tys.), Oyem (22 tys.), Tchibanga (14 tys.), N'Djolé (8 tys.). Gabon podzielony jest na 9 prowincji, urzędowym językiem jest francuski, choć powszechnie używa się języków należących do rodziny bantu (fang, myene, nzebi, bapounu, eschira, banjabi). Walutą narodową jest frank CFA (1 frank = 100 centymów).

W roku 2006 Gabon liczył ponad 1.424 tys. mieszkańców, z przewagą zamieszkania w miastach (jeszcze w drugiej połowie lat 80-tych XX w. proporcje te były wyrównane), przewiduje się wzrost ludności miast w najbliższych latach do 70%. Przyrost naturalny w roku 2006 wynosił 21‰.

 

Zróżnicowanie demograficzne

Pod względem etnicznym kraj zamieszkują głównie ludy murzyńskie zaliczane do plemion grupy Bantu: ponad 35% ogółu ludności to plemiona Fang, inne to: Eschira (Asszira, Skira) - 25%, Mpongwe - 15%, Punu - 12%. Wśród ludności występują także inne ludy afrykańskie, Europejczycy (ok. 154 tys. - w tym 10.700 Francuzów) oraz ok. 11 tys. osób o podwójnym pochodzeniu, występują także niewielkie grupy Pigmejów.

 

Według danych z 2008 roku, 64% populacji powyżej 15 roku życia potrafi pisać i czytać (73,7% mężczyzn i 53,3% kobiet). Brak dostępu do wody pitnej ma ok. 33% ludności, 13% nie ma dostępu do usług medycznych, jeden lekarz przypada na 2.500 osób.

Pod względem religijnym w Gabonie jest 55-75% chrześcijan, muzułmanie stanowią mniej niż 1% społeczności, a reszta to wyznawcy religii animistycznych.

 

 

Rząd i struktury polityczne

Gabon jest republiką z prezydentem jako głową państwa, wybieranym w wyborach powszechnych, na okres 7 lat. Władzę ustawodawczą sprawuje dwuizbowy parlament z pięcioletnią kadencją, a władzę wykonawczą pełni rząd z premierem, mianowanym przez prezydenta. Od roku 1990, czyli od legalizacji partii opozycyjnych, jest w Gabonie system wielopartyjny, natomiast Konstytucja została przyjęta 14 marca 1991 roku.

Dniem uzyskania pełnej niepodległości przez Gabon był dzień 17 sierpnia 1960 roku. Administracyjnie kraj jest podzielony na 9 prowincji. Aktualnym prezydentem Gabonu jest Ali Ben Bongo Ondimba, który piastuje swój urząd od 2009 roku, po śmierci panującego przez przeszło 40 lat swojego ojca, Omara Bongo.

 

Gospodarka Gabonu

Gabon należy do grupy najbogatszych państw na kontynencie afrykańskim, zdołał dzięki temu wyeliminować na swoim terenie skrajne ubóstwo, choć istnieją duże dysproporcje między mieszkańcami i duża część populacji żyje w biedzie. Podstawę gospodarki stanowi górnictwo, które wytwarza 34% produkcji krajowej brutto i daje 60-80% wartości eksportu. Wydobywa się ropę naftową, głównie ze złóż podmorskich, rudy żelaza, manganu, uranu, złoto i gaz ziemny. Pod względem wydobycia rud manganu Gabon zajmuje trzecie miejsce na świecie i jest drugim światowym eksporterem, po RPA.

 

Ponieważ odkrycia zasobów górniczych nastąpiły dopiero we wczesnych latach 70-tych XX w., do lat 60-tych w gospodarce kraju dominowało leśnictwo, często z rabunkową gospodarką leśną. Rolnictwo ze względu na brak gruntów ornych (do 2% powierzchni kraju) jest słabo rozwinięte i nie pokrywa zapotrzebowania krajowego, choć daje zatrudnienie dużej liczbie ludności czynnej zawodowo. Wciąż dominuje gospodarka żarowa, a tereny rolnicze to głównie małe, rodzinne plantacje wydarte dżungli. Uprawia się głównie maniok, ryż, banany, bataty, trzcinę cukrową, palmę oleistą, taro, kawę i kakaowce. Występowanie muchy tse-tse ogranicza rozwój hodowli zwierząt, popularne natomiast jest rybołówstwo.

Gabon posiada dobrze rozwinięty przemysł przetwórczy: petrochemiczny, tartaczny i drzewny, chemiczny, przetwórstwa spożywczego, cementowy i włókienniczy. Dobrze jest rozwinięta, choć nie najlepiej utrzymana, sieć połączeń drogowych, od 1986 roku czynna jest cała trasa jedynej kolei (Transgabonais) łącząca Libreville (port Owendo) z ośrodkami wydobycia rud, a docelowo z Franceville, cała linia liczy 649 km. Duże znaczenie ma transport lotniczy, w kraju jest wiele publicznych i prywatnych lotnisk, w tym 3 międzynarodowe. Rozwinięta jest także żegluga śródlądowa, Gabon ma także 3 porty morskie: Owendo, Port Gentil i Mayumba.

 

Wśród towarów eksportowych dominuje ropa naftowa, drewno, mangan i uran. Do kraju sprowadza się głównie maszyny i urządzenia, żywność, artykuły konsumpcyjne i wyroby gotowe.

Największymi partnerami w eksporcie są dla Gabonu Stany Zjednoczone (51%), Francja i Chiny, najważniejszymi importerami: Francja (62%), Wybrzeże Kości Słoniowej, Stany Zjednoczone i Belgia. Wysokość eksportu w 2001 roku wynosiła 2,5 biliona dolarów, a importu - 921 milionów dolarów.

W roku 2000 w Gabonie założonych było 39 tys. numerów telefonii stacjonarnej, a 120 tys. osób korzystało z telefonów komórkowych. Rok później zanotowano 15 tys. użytkowników internetu .

 

 

Historia

Najwcześniejszymi mieszkańcami Gabonu byli Pigmeje, leśni myśliwi, którzy mieszkali w małych rodzinnych społecznościach nad brzegami rzek. W wieku XVI zaczęli napływać na te tereny przedstawiciele wielkiej rodziny ludów Bantu, grupy Goloa, Nkomi i Irungu. Na południowym zachodzie osiedliły się ludy Pounou, które migrowały z terenu Konga, południowo-zachodni kraniec kraju zajęły grupy Nzebi i Tegue. W wieku XVIII natomiast na północy pojawiły się ludy Fang przybyłe z Kamerunu, przyprowadzone tu według legendy przez Pigmejów, a na południu zadomowili się Kita i Kwele. Zatem w epoce przedkolonialnej na terenie Gabonu znajdowały się małe państewka plemienne, a część kraju podległa była średniowiecznemu Królestwu Konga.

 

W 1472 roku Gabon został odkryty prze okręty portugalskie, w następnych latach Portugalczycy rozpoczęli badanie obszaru wybrzeża i ze względu na pelerynowy, kapturowy kształt największej zatoki nadali temu terenowi nazwę Gabio. Nie interesowali się jednak za bardzo nowym terenem, inwestując raczej w pobliskie wyspy Św. Tomasza, Książęcą i Fernando Po (Bioko). Większe zainteresowanie Gabon wzbudzał wśród francuskich, duńskich i brytyjskich żeglarzy, którzy przypływali regularnie na wybrzeże prowadząc z miejscowymi plemionami handel kością słoniową, cennymi gatunkami drewna i niewolnikami.

 

 

Gabon wiecznie zielony ...

W 1849 roku została założona stolica kraju Libreville, w której znajdowali schronienie zbiegli niewolnicy z Konga, miasto zaczęło się rozrastać wokół wojskowego fortu, zbudowanego sześć lat wcześniej.

W roku 1886 rząd francuski wyznaczył gubernatora dla Gabonu, kraj stał się kolonią, dwa lata później został częścią Konga Francuskiego, a od 1910 roku wszedł w skład Francuskiej Afryki Równikowej. W 1911 roku północna część kraju została oddana Niemcom, ale powróciła w dawne granice po Pierwszej Wojnie Światowej.

W 1940 roku Gabon został podporządkowany rządowi Vichy, a w 1946 stał się "zamorskim terytorium" Francji. Dnia 17 sierpnia 1960 roku została ogłoszona niepodległość Gabonu, pół roku później Leon M'Ba został wybrany na prezydenta państwa i pełnił ten urząd do swojej śmierci w 1967 roku. Przez czas swoich rządów stopniowo odsuwał od władzy opozycję.

 

Po śmierci Leona M'Ba nowym prezydentem został w październiku 1967 roku Albert-Bernard Bongo, w marcu następnego roku wprowadził w kraju system jednopartyjny z rządzącą Parti Democratique Gabonais (PDG), przeszedł także na Islam zmieniając imię na El Hadj Omar Bongo. Rządził krajem skupiając pełnię władzy w swoich rękach, otaczał się rodziną, wspierał własnych współplemieńców i eliminował zagrożenia ze strony opozycji. Po jego śmierci w 2009 roku, następnym prezydentem został wybrany jego syn, Ali Bongo.

22 grudnia 1990 roku dokonano zmian w Konstytucji, które wprowadziły ponownie system wielopartyjny w kraju, a w Zgromadzeniu Narodowym zasiedli przedstawiciele różnych środowisk. Od tego czasu władza ustawodawcza w Gabonie należy do dwuizbowego parlamentu o pięcioletniej kadencji, składającego się z izby wyższej - Senatu, liczącego 91 członków, wybieranych w wyborach pośrednich i izby niższej - Zgromadzenia Narodowego, ze 120 deputowanymi, wyłanianymi w wyborach powszechnych .

W lutym 1996 roku Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła, że 13 osób w wiosce Mayibout koło Makokou zmarło na skutek ataku wirusa Ebola, od tego czasu Gabon jest terenem zagrożonym epidemiami Ebola. W roku 2002 jedna z takich epidemii wybuchła w północno-wschodniej części kraju.

 

 

 

GABON - PLACÓWKI MISYJNE

Bracia Kapucyni z Prowincji Warszawskiej są obecni w Gabonie od sierpnia 2000 roku. Po swoim przyjeździe otrzymali od Arcybiskupa Libreville pod opiekę pierwszą parafię w Essassa, w wiosce oddalonej 24 kilometry od stolicy. Dzisiaj Bracia opiekują się czterema parafiami w tej diecezji.

Placówka misyjna w Essassa. Parafia p.w. Św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Essassa jest pierwszą misją kapucyńską w Gabonie. Teren tej parafii należał przedtem do parafii św. Michała w Libreville, prowadzonej przez misjonarzy ze zgromadzenia św. Ducha, zwanych Spirytynami, a w 2000 roku został wydzielony w osobną strukturę i oddany pod opiekę polskim Kapucynom, którzy w tym czasie rozpoczynali swoją pracę misyjną w tym kraju. W roku 2001 przy głównym kościele w Essassa został wybudowany mały klasztor, do którego wprowadziło się czterech pierwszych braci.

Od Bożego Narodzenia 2002 r. Bracia Kapucyni przejęli opiekę nad trzema kolejnymi parafiami w diecezji Libreville. Pierwsza to parafia św. Tomasza w Ntoum, a druga - parafia Matki Bożej Morza w Cocobeach, a w następnej kolejności utworzona została nowa parafia w sanktuarium Matki Bożej Gabońskiej w Melen.

 

---

 

Parafia pw. św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Essassa

Parafia p.w. Św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Essassa jest pierwszą misją kapucyńską w Gabonie. Teren tej parafii należał przedtem do parafii św. Michała w Libreville, prowadzonej przez Spirytynów, a w 2000 roku został wydzielony w osobną strukturę i oddany pod opiekę polskim Kapucynom, którzy w tym czasie rozpoczynali swoją pracę misyjną w tym kraju. W roku 2001 przy głównym kościele w Essassa został wybudowany mały klasztor, do którego wprowadziło się czterech pierwszych braci. Na terenie parafii Essassa znajdują się także dwa domy zakonne sióstr z kaplicami dostępnymi dla wiernych:

 

Do parafii przynależy obecnie 7 wspólnot ze swoimi kaplicami: Essassa, Nkok, Nkol Tang, Ayeme Plaine, Ayeme Maritime, Biele i Bizango.

 

---

 

Parafia pw. Św. Tomasza Apostoła w Ntoum

Ntoum – kościół parafialny z 1962 roku, pod wezwaniem św. Tomasza. Ntoum co do wielkości jest drugim miastem, po stolicy Libreville, w prowincji Estuaire. Kościół jest dość duży jednak obecnie jest już za mały i nie mieści parafian podczas Mszy św. niedzielnej. W parafii działa prężnie rada parafialna, Odnowa w Duchu Świętym, Legion Maryi, a ostatnio także neokatechumenat. Jest również młodzieżowa grupa liturgiczna: ministranci, ministrantki. Parafianie są bardzo życzliwi i dość aktywni. W Ntoum istnieje parafialne przedszkole, gdzie zatrudnione są 4 osoby, a także dysponserium, czyli niewielką przychodnię medyczną, w której pracują lekarz i pielęgniarka.

Do parafii przynależą liczne wioski, gdzie sprawowana jest opieka duszpasterska: Okolassi, Ray, Matoto, Meyang, Ewordula, Nwanyon, Nzaya, Nkan, Meba, Nzang-Nan, Akok, Awague, Ngouandji, Atanga, oraz od niedawna Donguilla.

---

 

Parafia pw. Matki Bożej Morza w Cocobeach

Cocobeach – Jedno z kilku miast w prowincji Estuaire, oddalone o 80 kilometrów na północ od Ntoum, w pobliżu granicy z Gwineą Równikową. Jest tam odnowiony kościół parafialny z 1957 roku. Przez wiele lat aż do przybycia Kapucynów nie było tutaj na stałe kapłana. W 2006 została założona tutaj wspólnota braci Kapucynów z Polski, a proboszczem po został mianowany br. Dariusz Jagodziński. Bracia mieszkają w odbudowanej i rozbudowanej starej plebanii przy kościele na terenie misji. Parafianie są dość aktywni. Są tu ministranci i chóry: dorosłych i młodzieżowy.

 

Do parafii należy 10 wiosek położonych wzdłuż drogi z Cocobeach do Ntoum: Mbogofala, Nianam, Mengono, Mekak, Akanabour, Mikolongo, Massora, Milemba, Ongam, No-Ayong, jak również wiosek położonych wzdłuż brzegów rzeki wpadającej do Oceanu Atlantyckiego: Mbeto, Messaye, Aboun, Nkale, Sable, Mvang, Sofort, Mini, Boutika, Ekorodo i Dindimbo. Dotarcie do tych wiosek jest możliwe dzięki łodzi, jaką braciom udało się zakupić dzięki pomocy lokalnej władzy i dobrodziejów z Polski. W miarę możliwości udają się tam kilka razy do roku, aby głosić Ewangelię, sprawować sakramenty i odwiedzać mieszkających tam parafian.