Białoruś

Do końca istnienia Rzeczypospolitej przedrozbiorowej Białoruś nie stanowiła odrębnego terytorium, lecz wchodziła w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego. Umownie można przyjąć, że na terytorium Białorusi znajdował się klasztor kapucynów w Lubieszowie, erygowany w 1756 r. Lubieszów leżał wówczas na skraju Wielkiego Księstwa Litewskiego. Klasztor w Lubieszowie przynależał początkowo do Prowincji Polskiej, a od 1796 r. do Prowincji Ruskiej. Został skasowany przez władze carskie w 1832 r. Współcześnie Lubieszów leży na Ukrainie.

Ponownie kapucyni pojawili się na Białorusi w 1938 r. i zamieszkali przy kościele w Przełomie. W wyniku II wojny światowej i zmiany granic Polski kapucyni zmuszeni byli opuścić tę placówkę, ewakuując się do Polski. Pozostali na miejscu bracia Kryspin Czyszek i Karol Szczepanek. Karol Szczepanek tajną drogą ukończył studia teologiczne w cyklu skróconym i w 1968 r. w czasie pobytu w Polsce przyjął święcenia kapłańskie, co władze radzieckie zaakceptowały i udzieliły mu pozwolenia na sprawowanie czynności kapłańskich. Po pobycie na różnych placówkach ostatecznie został proboszczem w Lipniszkach. Brat Kryspin Czyszek zmarł w 1987 r. Sam klasztor w Przełomie został zlikwidowany przez władze radzieckie, a zabudowania klasztorne rozebrano ok. 1960 r.

Obecność br. Karola Szczepanka przyniosła powołania do życia kapucyńskiego. Pierwszymi dwoma kandydatami byli: Piotr Jasiewicz i Witold Żelwietro. Formację zakonną odbyli oni w tajemnicy, natomiast studia filozoficzno-teologiczne w Seminarium Duchownym w Rydze.

W latach 1988-90, kiedy zliberalizowała się praktyka władz radzieckich względem Kościoła, z przejściową pomocą duszpasterską udawali się na Białoruś niektórzy bracia z Prowincji Warszawskiej. Regularna pomoc personalna Prowincji Warszawskiej dla braci na Białorusi okazała się możliwa od 1990 r. Wyjechali wówczas dla podjęcia tam stałej pracy bracia Jan Bońkowski, Krzysztof Groszyk, Tadeusz Kowalski i Klaudiusz Pryzmont. Później dojechali następni bracia.

Dnia 3 czerwca 1995 r. przyjął święcenia kapłańskie br. Anatol Jaroszko, pochodzący z Białorusi, pierwszy, który pełną formację zakonną i kapłańską odbył w Polsce.

W październiku 1995 roku nuncjusz apostolski na Białorusi arcybiskup Agostino Marchetto poświęcił kościół w Dokszycach, przy tym kościele powstał pierwszy wybudowany od podstaw klasztor kapucyński, jest to jednocześnie siedziba Wiceprowincjała Wiceprowincji Białorusi.

Przewidując umacnianie się Zakonu na Białorusi i wzrost liczebny miejscowych powołań, prowincjał br. Kazimierz Synowczyk zwrócił się do Generała Zakonu o ustanowienie Wiceprowincji Białorusi. Dekret Generała wszedł w życie 19 kwietnia 1997 roku a pierwszym przełożonym nowej jednostki administracyjnej Zakonu został br. Jan Fibek, przebywający na Białorusi od 1992 roku. Nowa Wiceprowincja otrzymała za patrona Bł. Honorata Koźmińskiego. W roku 2000 drugim Wiceprowincjałem został wybrany br. Marek M. Pasiut, który pełnił urząd przez trzy kolejne 3-letnie kadencje. W 2009 roku kapituła Wiceprowincjalna wybrała na przełożonego br. Andrzeja Żylewicza, jako pierwszego spośród braci pochodzących z Białorusi.

Od 1995 roku 19 braci z Białorusi po odbyciu formacji początkowej w Polsce złożyło profesję zakonną. 11 spośród nich przyjęło święcenia kapłańskie. Kilku jest ciągle w trakcie formacji początkowej.

Oprócz braci z Białorusi w roku 2010 w Wiceprowincji pracuje 5 braci z Polski. Zakon zakorzenia się i staje się coraz bardziej samodzielny, decydując się na przyjęcie kolejnych placówek w odpowiedzi na zaproszenia biskupów. Istnieje obecnie na Białorusi 6 wspólnot kapucynów: Dokszyce, Lipniszki, Mołodeczno, Słonim, Smolewicze, Wierchniedwińsk. Ponadto bracia pracują jeszcze w trzech parafiach: Zamoście, Międzyrzecz i Wołkołata.